Erkek Üreme Hücresi: Sperm

Erkek üreme hücresi olan spermin üretimi, beyinden salgılanan hormonlar ve testis içinde yer alan lokal maddelerin etkisi altındadır. Testis dokusunda üretilen sperm, epididim kanalında olgunlaşır ve sperme yardımcı birçok madde içeren sıvıyla birlikte ‘‘vas deferens’’ adı verilen kanaldan geçerek dışarı atılır. Spermin üretim döngüsü yaklaşık 72 gündür.

Dünya Sağlık Örgütü’nün normal bir sperm analizi için belirlediği değerler aşağıdaki gibidir:

  • Sperm sayısı; 15 milyon/ml veya üzeri,
  • Toplam hareketli sperm oranı; %40 veya üzeri,
  • Normal şekilli sperm oranı; % 4 veya üzeri.

Sperm incelemesi için örnek verirken:

  • 2-5 gün cinsel perhiz uygulayın.
  • Sperm örneğini mastürbasyon yoluyla verin.
  • Örnek verirken kayganlaştırıcı madde kullanmayın.
  • Anormal sonuç varlığında incelemenin birkaç hafta sonra tekrarlanması gerektiğini unutmayın.

Sperm analizi, kısırlık araştırmasının ilk ve en kolay adımıdır.

İnfertilitenin (Kısırlık) Önemli Bir Nedeni: Sperm Bozuklukları

Semen analiziyle ortaya çıkan anormallikler, infertilitenin spermden kaynaklanıp kaynaklanmadığını ortaya koyar. Bu anormallikler arasında sperm azlığı ya da hiç sperm olmaması, sperm hareketliliği ve şekil bozuklukları yer alır.Sperm bozuklukları spermlerin sayısına, hareketine ve şekillerine göre isimlendirilir:

Oligospermi: Sperm sayısının normalden az olmasıdır.

Astenospermi: Sperm hareketlerinin düşük olmasıdır.

Teratospermi: Spermlerin şekillerinin bozuk olmasıdır.

Azospermi: Menide hiç sperm olmamasıdır.Sperm bozukluklarının en ileri şekli, azospermidir.

Tedavi Seçenekleri

Saptanan hormonal bir sorun varsa, bu durumun ilaçlarla giderilmesi ve sperm bozukluğuna neden olabilecek çevresel faktörlerin ortadan kaldırılması sorunu çözebilir. Diğer durumlara bağlı erkek kaynaklı infertilitede, mikroenjeksiyon en etkili tedavi yöntemidir.

Sperm  bozukluklarının (azospermi) nedenleri:

Azospermi, kanallardaki tıkanıklığa bağlı (obstrüktif) olabileceği gibi, testislerde üretim bozukluğuna da bağlı (non-obstrüktif) olabilir.

Sperm bozukluklarının sık rastlanan nedenleri:

  • Genetik bozukluklar
  • Hormonal bozukluklar
  • Epididim/vas deferens tıkanıkları
  • Retrograd ejakülasyon
  • Omurilik yaralanmaları
  • Çevresel faktörler
  • İnmemiş testis
  • Kabakulak orşiti
  • Radyoterapi/kemoterapi
  • Sistemik hastalıklar
  • Uyuşturucu ve ilaç bağımlılığı

Ne var ki hastaların büyük bir kısmında bozukluğun nedeni anlaşılamaz. Hastanın öyküsü ve semen analizi  sonuçlarına  göre,  kanda  FSH,  LH,  TSH, prolaktin, testosteron gibi hormon incelemeleri ve ultrasonografi gibi radyolojik tetkikler yapılabilir. Azospermi olgularında olayın nedenini anlamak için  biyopsi  gerekli  olabilir.  Her  azospermi olgusunda kromozom analizi ve genetik inceleme yapılmalıdır.

Sperm Bozukluklarında Çocuk Sahibi Olmak

Menideki toplam ileri hareketli sperm sayısının 5 milyonun altında olduğu durumlarda, doğal yoldan hamilelik oluşma şansı önemli oranda azalır.

Sperm  sayısı  ve  hareketliliğinin  hafif  ya  da orta  derecede  bozuk  olduğu  durumlarda, kadına  ait  bir  problem  saptanmamışsa,  ilk seçenek  aşılamadır  (inseminasyon).  Gebelik oluşmazsa  aşılamanın  üç  kez  denenmesi önerilir.  Gebelik  oluşmadığı  takdirde,  Tüp Bebek  veya  Mikroenjeksiyon  tedavisine geçilmesi düşünülebilir.

Azospermi Tanısı Umutların Sonu Değil!

İleri teknoloji, azospermik erkeklerin büyük bir kısmının kendi çocuklarına sahip olmalarına olanak tanımaktadır.Spermi taşıyan kanalların olmadığı ya da tıkalı olduğu durumlarda, testis biyopsisi ile yüzde 100’e yakın oranda sperm bulunabilir.Testislerde sperm üretiminin hiç olmadığı non-obstrüktif azospermi olgularında ise, TESE adı verilen işlemle %40-50 olasılıkla sperm elde edilir. Cerrahi yöntemle elde edilen sperm sadece mikroenjeksiyon işleminde kullanılabilir.Ayrıntılı bilgi için mutlaka doktorunuza başvurun.

Daha fazla bilgi almak için Amerikan Hastanesi Yardımcı Üreme Teknikleri Ünitesi (IVF) ile iletişime geçebilirsiniz.