Sonbahar Döneminde Bağışıklık Sistemimizi Güçlendirmek için Neler Yapabiliriz?

Vücudumuz her an birbiriyle bağlantılı olan bir sistemler bütünüdür. Sindirim ve emilim, hormonlar, metabolizma ve dolaşım sistemi, hücresel düzeyde enerji üretimi, detoksifikasyon yollarımız ve bağışıklık sistemimiz gibi pek çok sistem daima iletişim ve etkileşim içindedir. Yaşam şeklimiz ile çevresel ve genetik faktörlerin yanında, duygusal yaşantımız da bu sistemler üzerinde ciddi etkiler gösterir.

Sonbaharın gelişi ve uzun süredir yaşadığımız pandemi etkileri, bu sistemleri, özellikle de bağışıklık sistemimizi güçlendirmemiz gerektiğini bize hatırlatıyor.

Doğuştan gelen sağlıklı bir bağışıklık sistemi 4 önemli özelliğe sahiptir;

  1. Zararlı olanı iyi tanır ve savunma mekanizmalarını çalıştırır,
  2. Kendi kendini onarır ve yeniler,
  3. Yapıcıdır, enflamasyonu azaltıcı yönde çalışır
  4. Toleransı yüksektir.

Ayrıca, doğuştan gelen sağlıklı bir bağışıklık sistemi hem bedeni potansiyel olarak tehdit eden maddeler ve organizmalar için tarar, hem de patojenleri (hastalığa sebep olan her türlü organizma ve madde) engelleyen ve onarımı sağlayan bir ilk müdahale görevlisidir.

Doğuştan gelen bağışıklık, ilk olarak yüzlerce milyon yıl önce ortaya çıkmış ve bu süre boyunca dikkate değer ölçüde korunmuştur. Artık vücudun, tüm bağışıklık tepkisini koordine etmek için en önemli koruyucu olduğunu biliyoruz.

Doğuştan gelen bağışıklık sisteminin bozulması da giderek yaygınlaşmaktadır ve aşağıdakiler de dahil olmak üzere, çok çeşitli hastalıklara katkıda bulunduğu gösterilmiştir:

  • İrritabl bağırsak sendromu ve diğer kronik iltihaplı vb. bağırsak hastalıkları,
  • Tip 1 diyabet ve romatoid artrit dahil, otoimmün hastalıklar,
  • Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı, nörodejeneratif bozukluklar,
  • Kronik obstrüktif akciğer hastalığı vb.

Beslenme ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri Bağışıklık Sistemi Sağlığını Nasıl Destekleyebilir?

Sağlığımızı bütün olarak etkileyen beş önemli yaşam şekli ve alışkanlık olan beslenme, uyku, stres, fiziksel aktivite ve ilişkiler bağışıklık sistemi sağlığı için de geçerlidir.

Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek için Beslenme

Beslenmenin kişiye özel olması, gıda duyarlılıkları ya da intoleranslarının göz önünde bulundurulması, bitkisel bazlı ve çeşitlilik gösteren fitokimyasalları içermesi ve yaşa, kronik hastalıklara, kişinin aktivitesine göre dengeli olması gerekir. Doğal antioksidanlar içeren besinler iltihap ve oksidatif stresi azaltabilir, böylece daha sağlam bir bağışıklık sistemine ve tepkiye katkıda bulunabilir. D, E ve C vitamini, beta-karoten, selenyum, bakır, demir ve çinko gibi antioksidan besinler, farklı bağışıklık fonksiyonlarını iyileştirir ve bir enfeksiyon durumunda koruyucu bir rol oynar.

Beslenmenin yeterli olmadığı ya da desteklenmesi gereken durumlarda kullanılan curcumin, kuersetin, resveratrol, yeşil çay gibi gıda takviyelerinin iltihabi süreçlerin düzenlenmesindeki etkileriyle ilgili çalışmalar vardır ve devam etmektedir. Ancak, kullanımları mutlaka kronik hastalıklara, yaşa, kiloya, hatta yaşam şekline göre doktorlar tarafından önerilmeli ve düzenlenmelidir.

Düzenli Egzersiz Bağışıklık Sistemini Güçlendiriyor

Çalışmalar, egzersizin bağışıklık sisteminin işleyişi üzerinde derin bir etkisi olduğunu göstermektedir. Orta derecede düzenli fiziksel aktivite, enfeksiyonla savaşan beyaz kan hücreleri ve antikorların düzeylerini yükselterek, dolaşımı artırarak ve stres hormonlarını azaltarak bağışıklık sisteminin çalışmasına yardımcı olur. Kişiselleştirilmiş bir egzersiz programı, kişinin ev ortamındaki uygulamalar, internet uygulamaları vb. gibi özelliklerden de yararlanarak, aileyle birlikte evde kalırken bile tasarlanabilir.

Stres Bağışıklık Sistemini Etkiler Mi?

Stresin bağışıklık fonksiyonunu etkilediği birkaç mekanizma vardır. Genel olarak, daha önceki bilimsel tartışmalar, stresin immün sistemi baskılayıcı olduğunu destekliyordu. Daha yeni çalışmalar ise, stresin bağışıklık düzensizliği ve “uygunsuz” bir yanıta, ayrıca enfeksiyona karşı savunmanın azalmasına ve aşırı duyarlılık hastalıklarının artmasına neden olduğunu ileri sürmektedir. Örneğin, sağlıklı yetişkinlerde kısa bir zihinsel stres durumu bile düzenleyici savunma hücrelerini önemli ölçüde azaltabilir, bu da daha az öz tolerans ve otoimmün koşullara daha fazla eğilimle sonuçlanır.

Stresin kişiye göre tanımlanması ve yönetiminde düzenli ve doğru yöntemlerin kullanılmasının, genel sağlık ve bağışıklık üzerinde de belirgin olumlu etkileri vardır.

Bağışıklık Sistemi Sağlığı için İyi Uyku Şart!

Uykunun onarıcı ve düzenleyici yeteneklerinden dolayı, bağışıklık fonksiyonu ve iltihaplanma yolları üzerinde büyük bir etkisi vardır. Bu nedenle, kaliteli, yeterli sürede (7 ila 8 saat) ve yeterli miktarda derin fazik uyku elde etmek, bağışıklık sisteminin yenilenmesinin bir parçası olarak hastalıktan iyileşme zamanlarında son derece önemlidir. Hastaların ekranları kapatarak, odanın serin, sessiz ve karanlık olmasını sağlayarak ve zamanında yatmak için hatırlatıcılar ayarlayarak iyi uyku hijyeni uygulaması ve tutarlı uyku saatlerini sürdürmeleri önerilir.

İlişkilerimiz Bağışıklık Sistemimizi de Etkiliyor

Sosyal bağlantıları, sağlık durumlarının bir parçası olarak hastalarla birlikte düşünmek ve değerlendirmek önemlidir. Bazı durumlarda başkalarıyla etkileşimler destekleyici olabilir ve diğer durumlarda çatışma veya stres yaratabilir. Bağışıklık sisteöi sağlığı için, destekleyici olmayan etkileşimlere maruz kalmayı azaltmak ve aynı zamanda pozitif veya onaylayıcı olan diğer kişilerle zamanı vurgulamak ve teşvik etmek üzerinde odaklanılmalıdır. Yaşlılar gibi yalnız veya izole olmuş kişiler ve bağışıklık sistemi zayıflama riski yüksek olan kişiler için düzenli sosyal bağlantı fikirleri sağlamak, bir rutin oluşturmada yardımcı olabilir.

Genel olarak yaşam tarzı müdahaleleri, bir pandemide yaşananlar gibi belirsizliğin olduğu dönemlerde hastaların bütünsel sağlıklarını yeniden kazanmalarına yardımcı olmak için etkili bir araç olabilir. Önemli araştırmalar, belirli diyet uygulamalarının ve yaşam tarzı modellerinin, özellikle iltihabı azaltarak genel sağlığı iyileştirmek için uygun seçenekler sunduğunu göstermektedir. Gıdaların antienflamatuvar etkileri ve kişinin nasıl yaşamayı seçtiğinin yönleri, hastalık riskini azaltmak için önleyici bir önlem olarak bağışıklık sistemi işlevini olumlu yönde etkileyebilir ve destekleyebilir. Ayrıca, (viral) enfeksiyon durumunda bu değişikliklerin uygulanması, hastalıktan kaynaklanan ciddiyeti ve sekelleri önemli ölçüde dengeleyebilir.

Bu yazı Dr. İrem Ergün tarafından hazırlanmıştır.

Daha ayrıntılı bilgi için Fonksiyonel Tıp Bölümü ile iletişime geçebilirsiniz.

Summary
Sonbahar Döneminde Bağışıklık Sistemimizi Güçlendirmek için Neler Yapabiliriz?
Article Name
Sonbahar Döneminde Bağışıklık Sistemimizi Güçlendirmek için Neler Yapabiliriz?
Description
Pandemi ve sonbaharın gelişi ile bağışıklık sistemimizi daha da güçlendirmeliyiz. Bağışıklık sistemi hakkındaki her şey saglikguncem.com'da!
Author
Publisher Name
Amerikan Hastanesi
Publisher Logo